گزارش برنامه جزایر جنوب

لینک دانلود  گزارش برنامه خلخال به اسالم

 گزارش صعود به قله کهار-پاییز 86

درود بر همه نمونگان

کلوت پايتخت لوت است، شهداد شهد آتش. کلوت شاهکار معماري باد است و شهداد يک تنه براي آب کردن يخهاي زمين کافي است. شگفتيهاي کوير کرمان به اين دو خلاصه نمي‌شود. لوت سراسر شگفتي است.
کلوت شهري است در 43 کيلومتري شهداد کرمان که کم کم دارد با خاطر شگفتيهايش شهرت جهاني پيدا مي‌کند. شگفتيهاي کلوت را زلزله آن را ويران نکرده است. شهري است ساخته شده به دست باد و باران. شهر خيال است. شهر سوخته نيست، شهر سوزان است. در شهر كلوتها كسي زندگي نمي‌كرده. نمي‌توانسته زندگي كند. آنجا هيچ گياهي نمي‌رويد و اساسا هيچ موجود زنده‌اي وجود ندارد. در شهر كلوتها حتي باكتري حق حيات ندارد.
بازمانده‌هاي شكيلي كه از سازه‌هايي كهن به چشم بيننده مي‌آيد، تصويرهايي طبيعي است كه سازه رقص باد در دل خاك است.
كلوت ساختاري است از حركت باد در دل نرم خاك كوير كه در طول ساليان سال شكل گرفته. نم باران اگر بر تن خشك كوير باريده، خاكهاي تل شده بر گرد سنگي را بر هم استوار كرده و سازه‌اي را به وجود آورده كه گويي بنايي خشتي از تمدن ماقبل تاريخ است.
مي‌گويند هر باراني كه بر كوير لوت مي‌بارد، صورتي تازه براي هر كلوت مي‌سازد و شايد گردشگري كه در سفر نخستين كلوتي را چون ستاره‌اي به نام خود زده، در سفر بعدي نشناسد. باد و باران، دو معمار قسم خورده کلوت‌اند که دست از سرش بر نمي‌دارند.
در معماري زيباي کلوت‌ها عامل ديگري هم دست داشته است. رودي به نام «شور». رودي که در اعماق خشکترين مناطق ايران جاري است. شايد که رود نيست، اشک دل نرم کوهستان‌هاست که تن شور لوت را مي‌شويد و پيش مي‌رود. براي سيراب کردن لوت کافي نيست، تنها آبي به لب خشک و ترک خورده‌اش مي‌زند و مي‌گذرد و به جايي مي‌رسد که يک پارچه نمک مي‌شود. همين رود است که بر مرطوب کردن ديواره کلوت‌ها اثر کافي گذاشته و فرسايش آنها را تسهيل کرده است.
رود شور، تنها رود دايمي است كه در اعماق كوير لوت جريان دارد و در طول سال پرآب است. اين رود از كوه‌هاي شمال غرب بيرجند سرچشمه مي‌گيرد و 200 كيلومتر مسير پرپيچ و خم را در كوير لوت مي‌پيمايد و سرانجام به كوه نمك سريا و معدن نمك شهداد ختم مي‌شود. آب اين رودخانه بسيار شور است و هر چه به چاله مركزي لوت نزديك‌تر مي‌شود بر اثر گذشتن از بسترهاي شور و نيز تبخير شدن آب غلظت املاح در آن به حدي زياد مي‌شود كه در كناره‌هاي قسمت پاييني آن كيلومترها اثري از گياه ديده نمي‌شود و قبل از رسيدن به معدن نمك به علت بالا رفتن غلظت نمك مثل ماست مي‌شود، عليرغم خشكسالي‌هاي اخير جريان آب در رود شور متوقف نشده است.
جاده ادويه از دل کلوتها عبور مي کند. جاده ادويه از هند مي‌آمده و با گذر از اين منطقه به شمال خراسان مي‌رفته است

....................................................................................

حال كه ياري يزدان پاك بار ديگر توفيق همراهي دوستان را در برنامه كلوتهاي شهداد و شهر گردي كرمان بر ما ارزاني داشت برآنيم از حداقل زمان ممكن در اين سفر نهايت استفاده  را نماييم

پنجشنبه ساعت 17 از ايستگاه راه آهن تهران حركت مي كنيم خدا بخواهد 6.30 صبح جمعه در كرمانيم  .ديدار از كرمان را به فرصت بعدي ميسپاريم و به سمت ماهان حركت مي كنيم  حدود ساعت 7.30  باغ شازده كرمانيم  صبحانه و گشت در باغ را تا ساعت 9.30 ادامه ميدهيم . بقعه شاه نعمت ا... وکیل و گشتي در ماهان را تا ساعت 11.00 ادامه ميدهيم .

روستای سه کنج را در ادامه مسیر پشت سر می گزاریم . این روستا از ییلاقات شهداد استدر 15 کیومتری ماهان است دو آبشار زیبا دارد و نهری بزرگ که چند کیلومتر در کنار آن درختان چنار تنومند قرار گرفته است چشم انداز زیبای کوهستانی یکی دیگر از جذابیتهای این ابادیست . توقفمان در سه کنج کوتاه است . 15 کیلومتر مسیر رفته را باید برگردیم  تا بياييم به سيرچ برسيم ساعت 13.00 شده است

وسعت حوضه آبگير دشت لوت، حدود 175 هزار کيلومتر مربع (يک دهم مساحت کشور) است. طول آن از شمال به جنوب حدود 900 کيلومتر و غرب به شرق حدود 300 کيلومتر است. پست‌ترين نقطه دشت لوت 190 متر از سطح دريا فاصله دارد. بزرگترين ناحيه جمعيتي دشت لوت «شهداد» است. دره سيرچ و ناحيه مسکوني آن به همين نام يکي از زيباترين چشم‌اندازهاي سر سبز حاشيه اين دشت طلايي رنگ است

مي گويند سيرچ ييلاق شهداد است باغهاي انبوهي دارد مثال جنگلهاي شمال . تازه ميگويند فرم سطح بندي زمين به گونه ايست كه رويش اين درختان مناظري شبيه كوهپايه هاي سويس را به ياد انسان مياورد. منطقه قدمت بسيار دارد مناظر باستاني و چند سرو كهنسال در آن. نهار را سيرچ ميخوريم ساعت 14.30 به سمت شهداد ميرويم . خدا بخواهد 15.30 در روستاي باستاني  شهداديم  کارگاه ذوب آهن باستانی و..........

ساعت 17.30 به سمت كمپ توريستي كوتوها ميرويم .کوتو در زبان محلي به معني آلاچيق است..اگر كومه ها پر نباشد شبماني اول را همانجا ميگذرانيم . شب سردي را پشت سر مي گزاريم شايد چند درجه زير صفر

آتشي بپا مي كنيم  .ستاره ها را هم ديد مي زنيم .شبهاي كوير را نبايد از دست داد . (در صورت خالي نبودن كومه ها شب را در همان محوطه در چادر مي مانيم )

کاظم با ماست . پس به فکر آوردن ابزار های صوتی نباشید

شب سکوت کویر............

صبح زود از خواب برمي خيزيم طلوع خورشيد را در لوت نظاره گريم
شهداد هم شگفتيهاي خودش را دارد. در حدود 20 کيلومتري شهداد، درختان و درختچه‌هاي گز در گلدانهاي بياباني لوت جاي گرفته‌اند که به آن نبکا يا تله‌اي گياهي گفته مي‌شود.
نبكا‌ها در نزديكي گرم‌ترين نقطه جهان در شهداد مي‌رويند و گاه طول آنها به 10 متر مي‌رسد. در حالي که بلندترين نبکاهاى صحراهاى افريقا سه متر طول دارند. زمينهاي بين نبکاها پوشيده از ماسه است.
نبکاها عموما در سطح همواري مي‌رويند که ميزان ماسه آن متوسط و سطح آب زير زميني آن بالا و يا رطوبت كافي براي رشد گياه در آن فراهم باشد. عناصر تشکيل دهنده نبکا شامل ماسه لاي، رس و سلت است.
شکل نبکا تابعي است از اندازه، تراکم و ميزان رشد گياه ميزبان. گونه‌هايي نظير دسته‌اي از گرامينه‌ها، درختچه‌هاي تاغ، گز. در کوير لوت گونه گياه گز (Tamarix) از گونه‌هاي ميزبان نبکاها است. ارتفاع نبکاها از چند دسيمتر تا چندمتر است و گاه طول آن به 10 متر مي‌رسد.
گياهان منفرد بايد ارتفاعي بيش از 10 الي 15 سانتي متر داشته باشند تا بتوانند ماسه‌ها را کنترل كنند. اگر دانه‌هاي ماسه چسبندگي نداشه باشند به عبارتي عناصر رس و لاي نداشته باشند، حجم آنها با تغيير سرعت باد تغيير مي‌يابد. با افزايش ميزان رسوب، گياه براي جلوگيري از مدفون شدن به رشد خود در جهت بالا ادامه مي‌دهد. اين رشد تا آنجا است که ريشه گياه با سطح آب زير زميني ارتباط داشته باشد. جايي که آب زير زميني افت مي‌کند، اين ارتباط قطع و تخريب نبکا آغاز مي‌شود و سرانجام به مرگ نبکا مي‌انجامد.
نبکاهاي چندين ساله و دايمي در تغيير سطح سفره آب زير زميني، هرزآبها، تبخير و تعرق و کنترل رسوبات بادي در منطقه نقش اساسي دارند.
ربدوها (Rebdou) ابعاد بزرگتري از نبکاها هستند. طول آنها به دو تا هفت متر و عرضشان به يك تا پنج متر مي‌رسد. تفاوت ديگر ربدوها با نبكاها شكل ظاهري آنها است. شکل ربدوها پيچيده‌تر از نبکاها است. ربدو گاهي چند مخروط را نشان مي‌دهد که کنار هم قرار گرفته‌اند. مرتفع‌ترين ربدوها در لوت غربي ديده مي‌شود که گاه ارتفاع آنها به 12 متر مي‌رسد، يعني به بلندي يک ساختمان چهار طبقه. گرمترين نقطه زمين در دل شهداد است. آنجا ديگر هيچ چيز زنده نيست. پيدا شدن لاشه سالم يک گاو مرده پس از چند سال اين ادعا را اثبات مي‌کند. گرماي قسمتي از شهداد را تا 100 درجه سانتي گراد تخمين مي‌زنند.

برنامه های این روز را به راهنمای محلی می سپاریم ودر فرصتی بعدی به شرح ان می پردازیم اما شنبه را کامل در شهدادیم سعی می کنیم رود شور را ببینیم ودر دل لوت پیشروی کنیم تا معدن نمک و خشک رود

شب را باز در کوتو ها می مانیم

................................................................
صبح يكشنبه را زود برمی خیزیم و به كرمان باز مي گرديم صبحانه درچایخانه یا حمام وکیل مي خوريم حمام گنجعلي خان بسيار زيباست . برگی از تمدن معماری ایران زمین . موزه مردم شناسی هم در آن قرار دارد

از آب انبار علی مردان خان يخدان معيدي و.... بازديد ميكنيم حمامي در بازار است بنام حمام ابراهیم خان كه هنوز به سبك  دوران قديم داراي گرمخانه و رختكن مي باشد بعد از دو روز در سفر بودن تني در آب مي زنيم براي دوستاني كه بخواهند و همچنین خانمها ی همراه حمام عادي در نظر گرفته خواهد شد نهار رادر گرمخانه حمام وکیل با غذاهای کرمانی (اختیاری) باهميم . بعد از نهار بازديدي ازبازارکرمان و کاروانسراهای آن میکنیم و اگر مجال کافی داشتیم بازدیدی از مدرسه ابراهیم خان  مي كنيم .

یک ساعت زمان در اختيار دوستان مي گذاريم براي خريد و گشت گذار شخصي .

ساعت 18 ايستگاه راه آهن كرمان هستيم . ساعت 8 صبح دوشنبه در ايستگاه راه آهن تهران.

خدا را بخاطر همه نعمتهايش شكر مي كنيم . اميد وارم كه سفر خوبي داشته باشيم و مانيز همسفران شايسته اي براي شما باشيم